Σίγουρα θα έχεις ακουστά τις ενέσεις “ozempic” και “mounjaro”, δυό φάρμακα που έχουν απασχολήσει αρκετά την επιστημονική και όχι μόνο κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Γιατί ακούμε τόσο συχνά γι’ αυτά τα φάρμακα; Πού χρησιμοποιούνται; Είναι αποτελεσματικά και ασφαλή;
Πρόκειται για ένα ενέσιμο φάρμακο, που περιλαμβάνει τη δραστική ουσία σεμαγλουτίδη, η οποία μιμείται μια φυσική ορμόνη του εντέρου (GLP-1). Η ορμόνη αυτή με απλά λόγια «λέει» στον εγκέφαλο ότι χόρτασες πιο γρήγορα, καθυστερεί το άδειασμα του στομάχου και βοηθά στην καλύτερη ρύθμιση της γλυκόζης.
Αρχικά σχεδιάστηκε για τη θεραπεία του Σακχαρώδη Διαβήτη 2, ωστόσο το 2021 έλαβε έγκριση από τον FDA και για τη θεραπεία της παχυσαρκίας σε ενήλικες με βασικές προϋποθέσεις: ΔΜΣ ≥30 kg/m2 ή ΔΜΣ ≥27 kg/m2 με τουλάχιστον μία συννοσηρότητα σχετιζόμενη με το βάρος.
Η δόση είναι 2,4 mg που χορηγείται υποδόρια μία φορά την εβδομάδα (την ίδια ημέρα κάθε εβδομάδα, με ή χωρίς γεύματα). Η αρχική δόση είναι 0,25 mg, χορηγούμενη με υποδόρια ένεση στην κοιλιά, τον μηρό ή τον άνω βραχίονα μία φορά την εβδομάδα για 4 εβδομάδες. Η δόση αυξάνεται σε διαστήματα 4 εβδομάδων (για συνολικά 16 εβδομάδες), έως ότου επιτευχθεί δόση 2,4 mg την εβδομάδα.
Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι γαστρεντερικές και περιλαμβάνουν: ναυτία, διάρροια, εμετό και δυσκοιλιότητα. Τα περισσότερα γαστρεντερικά συμπτώματα που έχουν αναφερθεί ήταν ήπιας έως μέτριας σοβαρότητας, παροδικά και εμφανίστηκαν κατά τις πρώτες 20 εβδομάδες της θεραπείας, κατά τη διάρκεια της αύξησης της δόσης. Να σημειωθεί ότι η σεμαγλουτίδη αντενδείκνυται κατά την εγκυμοσύνη και σε ασθενείς με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό μεδουλλικού καρκίνου του θυρεοειδούς ή συνδρόμου πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2 ή γνωστή υπερευαισθησία στη σεμαγλουτίδη ή σε οποιοδήποτε από τα συστατικά της. Σπάνιες περιπτώσεις οξείας παγκρεατίτιδας, υπογλυκαιμίας, οξείας νεφρικής βλάβης, διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, αγγειοοίδημα και αναφυλαξία έχουν αναφερθεί. Όπως και με άλλους αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1, η σεμαγλουτίδη σχετίζεται με αύξηση του καρδιακού ρυθμού κατά 1 έως 4 παλμούς ανά λεπτό, γι’ αυτό και ο καρδιακός ρυθμός πρέπει να παρακολουθείται τακτικά σε ασθενείς που λαμβάνουν σεμαγλουτίδη.
Το mounjaro περιλαμβάνει τη δραστική ουσία τιρζεπατίδη, ένα συνθετικό πεπτίδιο με διπλή ορμονική αγωνιστική δράση στον υποδοχέα GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, και επιπλέον στον υποδοχέα του γλυκοζιοεξαρτώμενου ινσουλινοτροπικού πολυπεπτιδίου. Οδηγεί σε σημαντικές βελτιώσεις στη λειτουργία των β-κυττάρων και στην ευαισθησία στην ινσουλίνη, μαζί με μειωμένη έκκριση γλυκαγόνης. Επιπλέον, συμβάλει στη μείωσης της συνολικής όρεξης και αυξάνει το αίσθημα του κορεσμού.
Η τιρζεπατίδη έλαβε έγκριση από τον FDA για τη θεραπεία της παχυσαρκίας τον Νοέμβριο του 2023. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση έδειξε ότι η χορήγηση τιρζεπατίδης σε υπέρβαρους και παχύσαρκους ενήλικες, χωρίς διαβήτη, οδήγησε σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους συγκριτικά με τη σεμαγλουτίδη.
Η αρχική δόση είναι 2,5 mg υποδορίως μία φορά την εβδομάδα και μετά από 4 εβδομάδες, συνήθως αυξάνεται σε 5 mg/εβδομάδα. Η μέγιστη δόση που έχει μελετηθεί και χρησιμοποιείται είναι 15 mg/εβδομάδα. Χορηγείται υποδορίως, συνήθως στην κοιλιά, στους μηρούς ή στο πίσω μέρος του βραχίονα, μία φορά την εβδομάδα, πάντα την ίδια μέρα (αν είναι δυνατόν).
Η πλειονότητα των ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν γαστρεντερικής φύσης, παρόμοιες με αυτές της σεμαγλουτίδης (GLP-1). Η ναυτία, η διάρροια και ο έμετος αναγνωρίστηκαν ως οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες. Ωστόσο, ήταν ήπιας έως μέτριας σοβαρότητας, εξαρτώμενες από τη δόση και εμφανίζονταν κατά τη διάρκεια της αύξησης της δόσης και μειώνονταν στη συνέχεια. Υπήρξαν πολύ λίγες περιπτώσεις παγκρεατίτιδας ή χολολιθίασης, ενώ οι αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης ήταν επίσης σπάνιες.
Αρχικά, κάθε ασθενής πριν λάβει οποιοδήποτε φάρμακο για τη θεραπεία της παχυσαρκίας πρέπει να ενημερώνεται ότι παράλληλα με την φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη και η αλλαγή του τρόπου ζωής, καθώς η επαναπρόσληψη βάρους είναι συχνή μετά τη διακοπή της θεραπείας. Τα συγκεκριμένα φάρμακα δεν υποκαθιστούν τη διατροφή και την άσκηση. Λειτουργούν ως χρήσιμα «εργαλεία» στην προσπάθεια απώλειας βάρους, χωρίς να αποτελούν τη «λύση» του προβλήματος. Η θεραπεία της παχυσαρκίας με φαρμακευτικά σκευάσματα οφείλει να συνοδεύεται από ένα ειδικό πλάνο διατροφής (για αποφυγή ελλείψεων και διατήρηση των αποτελεσμάτων). Τα συγκεκριμένα φάρμακα δεν στοχεύουν σε μια «γρήγορη δίαιτα», αλλά έχουν συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις.
Τα φάρμακα Ozempic και Mounjaro είναι εργαλεία που μπορεί να βοηθήσουν στην πορεία απώλειας βάρους ή/και στη ρύθμιση του σακχάρου. Θυμόμαστε πάντα ότι δεν αντικαθιστούν την υγιεινή διατροφή, αλλά την υποστηρίζουν. Στην προσπάθεια αυτή, η συνεργασία ιατρού – διαιτολόγου – ασθενούς είναι το «κλειδί» για μια επιτυχημένη απώλεια βάρους και μακροπρόθεσμη συντήρηση της.
Βιβλιογραφία
Chao, A. M., Tronieri, J. S., Amaro, A., & Wadden, T. A. (2023, Απρίλιος). Semaglutide for the Treatment of Obesity. Trends in Cardiovascular Medicine, 33(3), 159-166. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1050173821001584?via%3Dihub
Lin, F., Yu, B., Ling, B., Lv, G., Shang, H., Zhao, X., Jie, X., Chen, J., & Li, Y. (2023, Μάιος 4). Weight loss efficiency and safety of tirzepatide: A Systematic review. Plos one, 18(5). 10.1371/journal.pone.0285197
Sinha, R., Papamargaritis, D., Sargeant, J. A., & Davies, M. J. (2023, Φεβρουάριος 8). Efficacy and Safety of Tirzepatide in Type 2 Diabetes and Obesity Management. Journal of Obesity & Metabolic Syndrome, 32(1), 25–45. 10.7570/jomes22067
ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ
ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ, BSc, MSc
ΠΤΥΧ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ- ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ
ΕIΔΙΚΕΥΣΗ: ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ «EYZHN»
ΝΑΝΤΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ, BSc, MSc
ΠΤΥΧ. ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ
ΕIΔΙΚΕΥΣΗ: ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ & ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ «EYZHN»
