Τι είναι το PCOS;

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (ΣΠΩ) ή Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) είναι μια από τις πιο συνηθισμένες ενδοκρινικές διαταραχές στο γυναικείοι φύλο. Πρόκειται για μια πολύπλοκη, ετερογενής διαταραχή με ασαφή αίτια, αλλά υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι σε μεγάλο βαθμό έχει γενετικό υπόβαθρο.

Η διάγνωση βασίζεται στα λεγόμενα “Κριτήρια του Rotterdam”. Η γυναίκα με PCOS πρέπει να πληροί δύο από τα τρία κριτήρια:

1. Ολιγομηνόρροια και/ή αμηνόρροια [σημαίνει ότι οι ωοθήκες δεν απελευθερώνουν τακτικά ωάρια (ωορρηξία)]
2. Αυξημένα ανδρογόνα (υψηλά επίπεδα «ανδρικών» ορμονών στο σώμα, τα οποία μπορεί να προκαλέσουν σωματικά συμπτώματα όπως υπερβολική τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή το σώμα)
3. Πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών στον υπέρηχο (οι ωοθήκες διογκώνονται και περιέχουν πολλούς θύλακες γεμάτους με υγρό (ωοθυλάκια) που περιβάλλουν τα ωάρια [αλλά παρά το όνομα, δεν έχετε στην πραγματικότητα κύστες εάν έχετε PCOS)].

‍

Ποιά είναι η μορφολογία των Πολυκυστικών ωοθηκών;

Οι πολυκυστικές ωοθήκες περιέχουν μεγάλο αριθμό αβλαβών ωοθυλακίων που έχουν μέγεθος έως και 8 mm.

Τα ωοθυλάκια είναι υπανάπτυκτοι σάκοι στους οποίους αναπτύσσονται τα ωάρια. Στο PCOS, αυτοί οι σάκοι συχνά δεν μπορούν να απελευθερώσουν ωάριο, πράγμα που σημαίνει ότι δεν λαμβάνει χώρα ωορρηξία.

Περίπου 1/5 των γυναικών (20%) έχουν πολυκυστικές ωοθήκες, ωστόσο δεν έχουν όλες το PCOS. Πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν ότι έχουν πολυκυστικές ωοθήκες, ενώ οι κύστες αυτές δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν με χειρουργική επέμβαση.

Ποιά είναι τα συμπτώματα των πολυκυστικών ωοθηκών PCOS;

Χαρακτηριστικά συμπτώματα του PCOS είναι:

1. Διαταραχές περιόδου
2. Δυσκολία στην εγκυμοσύνη ως αποτέλεσμα ακανόνιστης ωορρηξίας ή απουσίας ωορρηξίας
3. Αύξηση βάρους
4. Υπερβολική τριχοφυΐα συνήθως στο πρόσωπο, το στήθος, την πλάτη ή τους γλουτούς
5. Αραίωση μαλλιών και τριχόπτωση από το κεφάλι
6. Λιπαρό δέρμα ή ακμή
7. Κατάθλιψη 

Αίτια συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS):

Η ακριβής αιτία του PCOS είναι άγνωστη, αλλά συχνά σχετίζεται με οικογενειακό ιστορικό. Σχετίζεται με μη φυσιολογικά επίπεδα ορμονών στο σώμα, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών επιπέδων ινσουλίνης.

Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που ελέγχει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Πολλές γυναίκες με PCOS εμφανίζουν αντίσταση στην ινσουλίνη και το σώμα τους παράγει υψηλότερα επίπεδα ινσουλίνης για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα. Αυτό συμβάλλει στην αυξημένη παραγωγή και δραστηριότητα ορμονών, όπως η τεστοστερόνη. Το υπερβολικό βάρος ή η παχυσαρκία αυξάνουν επίσης την ποσότητα ινσουλίνης που παράγει το σώμα. 

Ποιά είναι η θεραπεία του PCOS;

Δεν υπάρχει θεραπεία για το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, αλλά τα συμπτώματα μπορούν να αντιμετωπιστούν. Ένα από τα μέσα αντιμετώπισης και βασικό θεμέλιο για την υποστήριξη του σώματος αποτελεί η διατροφή. 

Έρευνες έδειξαν ότι δίαιτες με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη, ρυθμίζουν την ωορρηξία και μειώνουν τα επίπεδα τεστοστερόνης.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:

Πρέπει να εισαχθούν στην διατροφή τροφές όπως:

• Όσπρια
• Δημητριακά ολικής άλεσης (καστανό ρύζι, κινόα και βρώμη)
• Φρούτα (ειδικά μούρα ή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη) 
• Λαχανικά (αντί για αμυλούχα δηλαδή καλαμπόκι και αρακά προτίμησε φυλλώδη λαχανικά, μπρόκολο, πιπεριές) 
• Πρωτεΐνη (φυτικής αλλά και ζωικής προέλευσης με έμφαση στα ψάρια και τα όσπρια)
• Ακόρεστα λιπαρά (ελαιόλαδο, αβοκάντο, ξηροί καρποί και σπόροι)

Τρόφιμα που πρέπει να περιοριστούν:

• Συσκευασμένα σνακ
• Ζαχαρούχα δημητριακά
• Γρήγορο φαγητό
• Ζαχαρούχα ποτά (αναψυκτικά, χυμούς εμπορίου και ενεργειακά ποτά)
• Αλκοολούχα ποτά
• Επεξεργασμένοι Υδατάνθρακες (λευκό ψωμί, ζυμαρικά και λευκό ρύζι)
• Κορεσμένα Λίπη (κόκκινο κρέας, βούτυρο και τηγανητά) 

Έξτρα συμβουλές:

• Έλεγχος Μερίδων: προσοχή στο μέγεθος των μερίδων για την διατήρηση υγιούς βάρους
• Τακτικά Γεύματα: Η κατανάλωση τακτικών γευμάτων και σνακ μπορεί να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα
• Συμβουλευτείτε έναν Επαγγελματία: Διαιτολόγο ή επαγγελματία υγείας για εξατομικευμένες διατροφικές συμβουλές.

Συμπέρασμα

Στόχος είναι να σταθεροποιηθούν τα επίπεδα σακχάρου και να μειωθούν τα συμπτώματα όπως η ακμή ή οι ανωμαλίες στον κύκλο. Δεν υπάρχει μια “τέλεια δίαιτα” για όλες. Η καλύτερη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων είναι  οι στοχευμένες διατροφικές επιλογές, βασισμένες στην επιστήμη, και στόχος είναι να υποστηρίξουν τη γονιμότητα και να βοηθήσουν στην απόκτηση του ελέγχου για άλλη μία φορά. 

Βιβλιογραφία

NHS Polycystic Ovary Syndrome  https://www.nhs.uk/conditions/polycystic-ovary-syndrome-pcos/

Όμιλος Ιατρικού Αθηνών Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) https://www.iatriko.gr/el/content/syndromo-polykystikon-oothikon-pcos?cl=609

Amanda Stathos, M.S., R.D., L.D.N. John Hopkins Medicine, PCOS Diet, https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/pcos-diet 

British Dietetic Association BDA, Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) and diet, https://www.bda.uk.com/resource/polycystic-ovary-syndrome-pcos-diet.html

‍

ΝΑΝΤΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ, ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ, BSc, MSc

ΠΤΥΧ. ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ «ΕΥΖΗΝ»

‍

ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑ ΖΩΡΖΟΥ

ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ «ΕΥΖΗΝ»

‍